eL trAsgU d´aRecEs

Viernes, 18 de noviembre de 2005

HESTORIA DE LA LLINGUA ASTURIANA(II); LLINGUA Y SOCIEDÁ ASTURIANA

N'Asturies falen asturianu más de 350.000 persones d'una población que trespasa'l millón d'habitantes. Amás, na fastera más occidental d´Asturies, ente los ríos Navia y Eo, hai unos 40.000 falantes potenciales (al rodiu del 4% de la población d'Asturies) de lo que vien denomándose "a fala" o "gallego-asturiano", modalidá llingüística qu'ha considerase a tolos efeutos como la llingua propia d'esi ámbitu territorial y que sufre les mesmes restricciones d'usu y falta de reconocencia xurídica que la llingua asturiana xeneral en toa Asturies.
Dende llueu, n´Asturies dase nidiamente una situación de diglosia o billingüismu socialmente desequilibráu, col castellanu o español nuna posición dominante y l'asturianu con mui poques oportunidaes d'emplegu normal. Amás de los efeutos dañibles na personalidá llingüística de la propia llingua -con bayura d'interferencies del castellanu- la falta de prestixu social del asturianu lleva a que se tea dando un frañimientu na so tresmisión de pas a fíos, de mou que'l so futuru, si se caltienen les circunstancies d'anguaño, ye'l de la sustitución pol castellanu, quier dicise, la desapaición del asturianu como sistema llingüísticu usáu n'Asturies. Según l'Atlas of the World's Languages in Danger of Disappearing, asoleyáu pola UNESCO y presentáu en febreru de 2002, l'asturianu ye una de les llingües de la Península en peligru de desaniciu. L'Asociación Internacional pa la Defensa de les Llingües y les Cultures Amenazaes (AIDLCM) vien denunciando esta situación bien de vegaes con cartes a les autoridaes polítiques asturianes esixendo la reconocencia llegal del asturianu como midida primera p'afitar la sobrevivencia del idioma y falando de la "creciente represión llingüística qu'esiste n´Asturies".
Los datos sociollingüísticos -el caberu d'ellos el II Estudio Sociolingüístico para Asturias, del que s'ufiertó un avance de datos en xunu de 2002- amuesen un sofitu mayoritariu de la sociedá a la oficialidá de la llingua asturiana: más del 60%. Ocho de cada diez asturianos caltienen que la llingua propia d'Asturies ye l'asturianu, bable o llingua asturiana, y siete de cada diez nun dulden que l'asturianu ye una llingua como les demás llingües rexonales reconocíes oficialmente n'España, siendo unánime la demanda d'un tratu igual al que reciben el restu de llingües peninsulares. Pero al llau d'indicadores positivos en cuantes a les actitúes favoratibles al asturianu y la reclamación d'un futuru p'Asturies con un billingüismu equilibráu, hai que destacar que l'usu de la llingua asturiana na vida cotidiana va amenorgando de xeneración en xeneración de mou alarmante, que se sigue prefiriendo'l castellanu pa rellacionase socialmente y, sobre manera -y quiciabes seya lo más dramático-, que'l castellanu, cada vegada de manera más acelerada, pasa a ser la primer llingua pa la mayor parte de los asturianos.

Por: eL trAsgU d´aRecEs | LLINGUA | Comentarios (0) | Referencias (0)