eL trAsgU d´aRecEs

Domingo, 27 de noviembre de 2005

HESTORIA DE LA LLINGUA ASTURIANA (III) L´estatus xurídicu del asturianu

La Constitución Española -pautada en 1978 tres la muerte del xeneral Franco- llueu de falar del castellanu como llingua oficial en tol Estáu, diz nel so artículu 3 (apartáu 2): "Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas de acuerdo con sus estatutos". Sicasí, l'Estatutu d'Autonomía, nel so artículu 4u, nun-y reconoz l'estatus xurídicu de llingua oficial, darréu que diz: "1. El bable ha gociar de proteición. Ha promovese'l so usu, el so espardimientu nos medios de comunicación y la so enseñanza, respetando en tou casu, les variantes llocales y la voluntariedá del so deprendizax. 2. Una llei del Principáu ha regular la proteición, usu y promoción del bable". Abondos xuristes españoles camienten, acordies colo anterior, qu'esti artículu ye inconstitucional porque la Constitución, anque dexe a les Comunidaes autónomes la facultá de decidir cómo ha entendese la cooficialidá, establez un mandatu imperativu y non una opción facultativa.
En 1998, reformóse l'Estatutu d'Autonomía y la demanda de la oficialidá pal asturianu volvió a ser asuntu central nel discutiniu políticu con movilizaciones ciudadanes y manifestaciones na cai que cuntaron con munchos miles de persones que, sicasí, nun foron a francer la dinámica de les fuercies polítiques mayoritaries que refugaron incluyir la cooficialidá nel testu estatutariu nuevu. A la escontra, aprobóse en 1998 una "Llei d'Usu y Promoción del Bable/Asturianu" nuna llinia posibilista que fexo ver que nun yera abondo pa regular los mínimos derechos xurídicos que-y faen falta al asturianu pa caltenese. Como va poder dir viéndose más alantre, de magar s'aprobó, el gobiernu asturianu incumplióla dafechu.
N'agostu del 2001 España acoyó la Carta Europea de les Llingües Minoritaries, promovida pol Conseyu d'Europa, p'aplicala non solo a les llingües que son oficiales sinón tamién a les que protexen los sos Estatutos d'Autonomía, como ye'l casu del asturianu. Nella encamiéntase que se tomen midíes pa da-y puxu al so emplegu en tolos ámbitos sociales pero la realidá dexa bien a les clares que nun se cumple.

Por: eL trAsgU d´aRecEs | LLINGUA | Comentarios (0) | Referencias (0)